“صندوق ضمانت صادرات ” نهادی دولتی است که تمرکز اصلی آن بر جابهجایی پول میان فروشنده و خریدار بوده و میتواند ریسک مالی صادراتی را کاهش دهد.
یکی از مهمترین چالشهای اصلی در امر صادرات عدم پرداخت هزینه توسط خریدار است. شناخت خریدار و اینکه آیا توان پرداخت هزینه را داشته یا خیر؟ و سابقه بدحسابی یا عدم پرداخت در کارنامه کاری خود دارد، امری دشوار است.
اگر تجربه صادرات داشته باشید، خوب میدانید یکی از مهمترین دلایل ضرر مالی همین عدم پرداخت هزینه توسط خریدار است. بنابراین باید در تجارت بین الملل موضوع ” اعتبار سنجی و پوشش ریسک مالی ” در نظر گرفته شود.
برای رفع این مشکل روشهای مختلفی از جمله بیمه ها و ضمانت های اعتباری در نظر گرفته شده است. اما یکی از بهترین گزینه ها صندوق ضمانت صادرات ایران است. در این مقاله از سایت دکتر قیم اشرفی سعی شده تا با نگاهی بی طرفانه به بررسی این موضوع بپردازیم. پس تا انتهای این مطلب را همراه ما باشید.
صندوق ضمانت صادرات چیست؟
صندوق ضمانت صادرات یک نهاد مالی-بیمهای است که با هدف حمایت از صادرکنندگان ایجاد شده تا ریسکهای صادراتی آنها را پوشش دهد و دسترسیشان به منابع مالی را آسانتر کند. در ایران، این نهاد با نام صندوق ضمانت صادرات ایران (EGFI) فعالیت میکند.
صادرات می تواند با ریسک هایی از جمله عدم پرداخت هزینهها، بروز جنگ، تحریم، ناآرامی سیاسی در کشور مقصد، محدودیتهای انتقال ارز و مشکلات بانکی در کشور خریدار همراه باشد، صندوق ضمانت صادرات برای همین ریسکها بیمه و ضمانتنامه صادر میکند.
در نظر داشته باشید مقالات سایت تنها بخشی از آموزش صادرات محسوب میشود، اگر به طور جد قصد انجام صادرات دارید، حتما قبل از هر اقدامی در دوره آموزش صادرات شرکت کنید. چرا که ضمانتی برای محافظت از کسب و کار شما خواهد بود و در موفقیت شما نیز نقش عمده ای را ایفا میکند.
خدمات اصلی صندوق ضمانت صادرات
صندوق ضمانت صادرات ایران (EGFI) با ارائه طیف گستردهای از خدمات، ریسکهای پیش روی صادرکنندگان را پوشش داده و به تسهیل فرآیندهای تجاری بینالمللی کمک میکند. این خدمات را میتوان به دستههای اصلی زیر تقسیم کرد:
بیمه اعتبار صادراتی (Credit Insurance)
این خدمت، مهمترین و اصلیترین ابزار صندوق برای پوشش ریسک عدم دریافت وجه از خریدار خارجی است. که شامل موارد زیر میشود :
- پوشش عدم پرداخت: در صورتی که خریدار خارجی به دلیل ورشکستگی، اعسار (ناتوانی در پرداخت بدهی) یا سایر مشکلات مالی، از پرداخت صورتحساب کالا یا خدمات صادراتی خودداری کند، صندوق بخش قابل توجهی (معمولاً ۸۵ تا ۹۵ درصد) از خسارت وارده به صادرکننده را جبران مینماید.
- پوشش ریسک تجاری: این بیمه، ریسکهای مربوط به طرف تجاری (خریدار) را پوشش میدهد و صادرکننده را از زیانهای احتمالی ناشی از بدعهدی خریدار محافظت میکند.
- تسهیل فروش نسیه: با داشتن این بیمه، صادرکنندگان میتوانند با اطمینان بیشتری به خریداران خارجی، حتی خریدارانی که شناخت کمتری از آنها دارند، کالا را به صورت نسیه (با پرداخت مدتدار) بفروشند.
پوشش ریسکهای سیاسی (Political Risk Insurance)
این بخش از خدمات، ریسکهایی را پوشش میدهد که ناشی از تصمیمات سیاسی دولتها یا بروز حوادث غیرقابل پیشبینی در کشور مقصد است.
- محدودیتهای انتقال ارز: اگر دولت کشور خریدار، مانع از انتقال ارز حاصل از صادرات به ایران شود.
- مصادره یا سلب مالکیت: در صورتی که داراییهای صادرکننده یا وجه مربوط به صادرات در کشور مقصد توسط دولت مصادره شود.
- جنگ، شورش و بلوا: بروز جنگ، انقلاب، شورشهای داخلی یا اعتصابات گسترده در کشور مقصد که مانع از انجام تعهدات خریدار یا انتقال وجه شود.
- تغییرات ناگهانی قوانین: تغییرات ناگهانی و غیرمنتظره در قوانین و مقررات کشور مقصد که منجر به زیان صادرکننده گردد.
صدور ضمانتنامه بانکی و تسهیلات مالی
صندوق ضمانت صادرات به عنوان یک پشتوانه معتبر برای صادرکنندگان عمل میکند و به آنها در دسترسی به منابع مالی کمک میکند:
- تسهیل دریافت وام: صادرکنندگان میتوانند با ارائه ضمانتنامه صادره از سوی صندوق به بانکها، نسبت به دریافت تسهیلات سرمایه در گردش، وامهای بانکی یا اعتبار اسنادی (LC) اقدام نمایند. این ضمانتنامه، ریسک بانک را کاهش داده و در نتیجه، بانک با اطمینان بیشتری وام را پرداخت میکند.
- پوشش پیشپرداخت: ضمانتنامه برای پوشش وجوه پیشپرداختی که صادرکننده از خریدار دریافت کرده و تعهد به انجام صادرات دارد.
- ضمانتنامه حسن انجام کار: تضمین اجرای صحیح تعهدات قراردادی توسط صادرکننده.
پوشش صادرات خدمات فنی و مهندسی
صندوق ضمانت صادرات، خدمات ویژهای برای شرکتهای فعال در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی در نظر گرفته است:
- حمایت از پروژههای بزرگ: پوشش ریسک پروژههای صادراتی در حوزههایی مانند ساخت نیروگاه، سد، پالایشگاه، خطوط انتقال نفت و گاز، پروژههای عمرانی (جاده، فرودگاه) و سایر خدمات مشاورهای و مهندسی در خارج از کشور.
- پوشش ریسکهای قراردادی: جبران خسارات ناشی از عدم ایفای تعهدات پیمانکاران یا کارفرمایان در پروژههای برونمرزی.
آیا صندوق ضمانت صادرات شرکت بیمه خصوصی است؟
خیر، بر خلاف تصور صندوق ضمانت صادرات شرکت بیمه خصوصی نبوده و ماهیت سود آوری ندارد. همچنین تحت سیاست های کلان دولت فعالیت می کند.
تفاوت صندوق ضمانت صادرات با بیمههای مشابه
برای شفافیت بیشتر، در ادامه صندوق ضمانت صادرات را با ابزار های مشابه مقایسه میکنیم:
۱. در مقابل بیمه حملونقل:
- بیمه حمل: تمرکز بر سلامت فیزیکی کالا در مسیر حمل (جلوگیری از خسارت حین جابجایی).
- صندوق ضمانت صادرات: تمرکز بر دریافت پول کالا؛ اگر کالا سالم برسد ولی پولش نرسد، تازه کار صندوق شروع میشود.
۲. در مقابل اعتبار اسنادی (LC) بانکی:
- LC: یک روش پرداخت بانکی است که تضمین میکند پول کالا پرداخت شود. (اگر اسناد درست باشد).
- صندوق ضمانت صادرات: جایگزین LC نیست، بلکه ابزاری حمایتی است، مخصوصاً زمانی که LC در دسترس نیست یا ریسکهای دیگری وجود دارد.
۳. در مقابل ضمانتنامه بانکی:
- ضمانتنامه بانکی: تعهد مستقیم یک بانک برای پرداخت در صورت تخلف.
- صندوق ضمانت صادرات: خودش بانک نیست، اما با کاهش ریسک برای بانکها، به صادرکننده کمک میکند تا راحتتر وام یا تسهیلات بانکی دریافت کند.
وظایف خارج از حیطه صندوق ضمانت صادرات
صندوق ضمانت صادرات ایران (EGFI) روی ریسکهای صادراتی تمرکز دارد و کارهای زیر در حیطه وظایف آن نیست:
- پوشش ریسکهای تجاری داخلی: تمرکز اصلی بر صادرات است، نه بازار داخلی.
- جبران خسارات فیزیکی کالا: آسیب یا گم شدن کالا در حملونقل، مربوط به بیمه حملونقل است، نه صندوق.
- جایگزینی بانکها: صندوق وام مستقیم نمیدهد، بلکه به بانکها کمک میکند تا به صادرکنندگان وام بدهند.
- پوشش خطاهای خود صادرکننده: اگر مشکل از خود صادرکننده (مثل کیفیت پایین یا عدم رعایت قرارداد) باشد، صندوق مسئولیتی ندارد.
- حمایت از کالاهای قاچاق یا معاملات غیرقانونی: فقط کالاهای مجاز و قانونی را پوشش میدهد.
- ارائه مشاوره بازاریابی و فروش: این خدمات در حوزه وظایف مشاوران تجاری است.
آدرس صندوق ضمانت صادرات ایران
- آدرس : تهران، میدان آرژانتین، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، خیابان شانزدهم، پلاک 5
- تلفن: 021-88733370
- وب سایت: www.egfi.ir
- کد پستی: 1514837114
برای اطلاع از دفاتر کارگزاری صندوق ضمانت صادرات ایران بر روی لینک کلیک کنید .
کابرد صندوق ضمانت صادرات ایران برای کسب و کارهای مختلف
سوال اصلی این است که در واقع صندوق ضمانت صادرات ایران در چه شرایطی و برای چه کسب و کارهایی مناسب است؟ در ادامه به بررسی پاسخ این سوال می پردازیم:
صندوق ضمانت صادرات برای صادرکنندگان کوچک و تازهکار
صندوق ضمانت صادرات معمولاً به کسب و کارهای کوچک که حجم صادراتی کمی دارند، و مدام خریداران آنان تغییر می کنند؛ توصیه نمیشود. زیرا پیچیدگی و زمان بر بودن، مانع کارایی این صندوق میشود. این دسته از کسب و کار ها بهتر است از دیگر گزینهها از جمله پیشپرداخت، پرداخت مرحلهای و انتخاب خریدار مطمئن استفاده کنند.
صندوق ضمانت صادرات برای صادرکنندگان متوسط
برای این دسته از کسب و کارها صندوق ضمانت توصیه میشود، زیرا قرار دادها تکرار شونده بوده و مبلغ معامله معمولاً چشم گیر تر است. برای این کسب و کارها صندوق ضمانت می تواند توصیه ای امن و جایگزین دیگر روشهای امن باشد.
صندوق ضمانت صادرات برای صادرکنندگان بزرگ
برای این دسته از صادر کنندگان استفاده از صندوق ضمانت امری ضروری و جدی است. چرا که صادرات در مبالغ بالا و سنگین بوده و پروژه ها معمولاً بلند مدت هستند. در این سطح ضمانت نامه اهمیت پیدا کرده و پوشش دادن ریسک توجیح اقتصادی دارد.
نقطه ضعف صندوق ضمانت صادرات
این صندوق اساساً برای معاملات با حجم بالا و سنگین طراحی شده و برای معاملات کوچک تر توجیح اقتصادی ندارد. هرچه مبلغ معاملات بالاتر رود، استفاده از این صندوق توجیح پذیر تر است. از دیگر نقاط ضعف میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم :
- فرآیند اداری نسبتاً طولانی و پیچیده
- عدم انعطاف پذیری در برخی پرونده ها
- پوشش محدود کشورها
- فاصله بین انتظارات و تعهدات صندوق
ولی با همه این موارد صندوق پشتوانه رسمی است که ضمن تسهیل تامین مالی از طریق بانک ها، چارچوب رسمی برای مدیریت ریسک تعیین کرده است. به طور کلی بهتر است به این صندوق فقط بخشی از استراتژی شما باشد و نگاهی به عنوان ابزار پشتوانه به آن داشته باشید و آن را به عنوان راه حل قطعی رفع ریسک ها ندانید! همچنین اگر در مبالغ بالا صادرات انجام میدهید، حتما و جدی از این صندوق کمک بگیرید.
