اظهارنامه گمرکی یکی از مهمترین اسناد در فرآیند واردات و صادرات کالا محسوب میشود و در واقع شناسنامه کالای صادراتی است. تمام اقدامات قانونی گمرک، از بررسی اسناد و ارزیابی کالا گرفته تا محاسبه حقوق و عوارض و صدور مجوز ترخیص، بر اساس اطلاعاتی انجام میشود که در اظهارنامه گمرکی ثبت شده است. به همین دلیل، آشنایی کامل با مفهوم اظهارنامه گمرکی و نحوه تنظیم صحیح آن، برای فعالان حوزه تجارت خارجی یک ضرورت است.
در این مقاله، بهصورت کامل، منظم و کاربردی به بررسی اظهارنامه گمرکی میپردازیم؛ بهگونهای که هم برای افراد مبتدی قابل فهم باشد و هم برای بازرگانان و ترخیصکاران حرفهای مفید واقع شود.
اظهارنامه گمرکی
اظهارنامه گمرکی (Customs declaration) بر اساس استانداردهای بینالمللی تدوینشده توسط سازمان جهانی گمرک (WCO) طراحی شده است. این سازمان بینالمللی با هدف ایجاد هماهنگی میان نظامهای گمرکی کشورهای مختلف، چارچوبی مشخص برای اظهار کالا ارائه داده است، تا اطلاعات کالا بهصورت شفاف، دقیق و قابل کنترل ثبت شود.
اظهارنامه صرفاً مربوط به فعالیتهای تجاری نیست؛ افرادی که برای مهاجرت یا جابهجایی، وسایل و اثاثیه شخصی خود را به کشور دیگری منتقل میکنند نیز معمولاً باید روندی شبیه تشریفات گمرکی را طی کنند.
در ایران نیز ساختار اظهارنامه گمرکی مطابق با همین استانداردها بوده و تحت نظارت گمرک جمهوری اسلامی ایران اجرا میشود. به همین دلیل، اظهارنامه گمرکی در ایران از نظر ساختار و محتوا با بسیاری از کشورهای دیگر شباهت دارد.
اظهارنامه گمرکی چیست؟
اظهارنامه گمرکی سندی رسمی و قانونی است که توسط صاحب کالا یا نماینده قانونی او (مانند ترخیصکار) تنظیم و به گمرک ارائه میشود. در این سند، اطلاعات کامل کالا بهصورت دقیق اعلام میگردد، تا گمرک بتواند بر اساس آن تصمیمگیری کند.
مهمترین اطلاعاتی که در اظهارنامه گمرکی درج میشود عبارتاند از:
- مشخصات اظهارکننده و صاحب کالا
- شرح دقیق و فنی کالا
- کد تعرفه گمرکی (HS Code)
- ارزش کالا
- وزن ناخالص و خالص
- کشور مبدأ و مقصد
- نوع عملیات گمرکی
اظهارنامه گمرکی مبنای اصلی محاسبه حقوق و عوارض، بررسی مجوزها و تعیین مسیر ارزیابی کالا است.
آموزش تنظیم اظهارنامه گمرکی
تنظیم اظهارنامه گمرکی فرآیندی دقیق و حساس است که باید مرحلهبهمرحله و با دقت انجام شود.
مرحله اول: آمادهسازی مدارک
پیش از ثبت اظهارنامه، لازم است مدارک زیر بهطور کامل تهیه و بررسی شوند:
- فاکتور فروش
- لیست بستهبندی
- بارنامه
- گواهی مبدأ
- مجوزهای قانونی مرتبط با کالا
- کارت بازرگانی معتبر
وجود هرگونه مغایرت میان این اسناد، در مراحل بعدی باعث توقف یا اصلاح اظهارنامه خواهد شد.
مرحله دوم: ثبت اطلاعات اظهارکننده
در این مرحله، اطلاعات هویتی اظهارکننده و صاحب کالا در سامانه EPL گمرکی ثبت میشود. این اطلاعات باید دقیقاً مطابق کارت بازرگانی و اسناد قانونی باشد.
مرحله سوم: درج مشخصات کالا
این بخش مهمترین قسمت اظهارنامه است. در این مرحله باید:
- شرح کالا بهصورت دقیق، شفاف و فنی نوشته شود.
- از بهکار بردن عبارات کلی و مبهم پرهیز شود.
- کد تعرفه گمرکی صحیح انتخاب گردد.
انتخاب نادرست کد تعرفه، یکی از اصلیترین دلایل بروز اختلافات گمرکی و جریمههاست.
نمونه اظهارنامه گمرکی
برای درک بهتر، یک مثال ساده بررسی میکنیم.
فرض کنید کالای وارداتی شما قطعات الکترونیکی است:
- شرح کالا: قطعات الکترونیکی مخصوص تجهیزات صنعتی
- کد تعرفه گمرکی: 854239
- ارزش کالا: ۱۰٬۰۰۰ دلار
- وزن خالص: ۵۰۰ کیلوگرم
- کشور مبدأ: چین
تمام این اطلاعات باید دقیقاً مطابق اسناد حمل و فاکتور فروش در اظهارنامه ثبت شود.
چکلیست قبل از ثبت اظهارنامه گمرکی
داشتن چک لیست زیر به شما کمک می کند، تا به راحتی بتوانید اظهارنامه گمرکی ثبت کنید.
۱) تطبیق اسناد و اطلاعات پایه
- کارت بازرگانی معتبر و بهنام صاحب کالا (اعتبار/ وضعیت فعال)
- مشخصات صاحب کالا / اظهارکننده (نام، شناسه ملی/ کد ملی، آدرس، تلفن) دقیق و یکسان در همه اسناد
- نوع عملیات درست انتخاب شده (واردات/ صادرات/ ترانزیت/ ورود موقت و…)
۲) اسناد بازرگانی و حمل
- فاکتور فروش (Invoice) کامل: شماره، تاریخ، فروشنده/ خریدار، شرح کالا، تعداد، قیمت واحد، ارز، شرایط فروش
- لیست بستهبندی (Packing List): تعداد کارتن/ پالت، وزن خالص/ ناخالص، ابعاد، شماره بستهها
- بارنامه (BL/AWB/CMR): فرستنده، گیرنده، مبدا/ مقصد، وزن، تعداد بستهها، شماره کانتینر (در صورت وجود)
- گواهی مبدا (در صورت نیاز/ درخواست) و تطبیق کشور مبدا با سایر اسناد
۳) اطلاعات کالا
- شرح کالا دقیق، فنی و بدون ابهام (مدل/برند/ کاربرد/ جنس/ مشخصات)
- کد تعرفه (HS Code) صحیح و متناسب با شرح کالا
- واحد سنجش درست (عدد/ کیلومتر و…)
- تعداد و وزن خالص/ ناخالص دقیق و مطابق اسناد
- کشور مبدا و کشور خرید درست و هماهنگ با مدارک
۴) ارزشگذاری و هزینهها
- ارزش کالا مطابق فاکتور و شرایط معامله
- هزینه حمل (Freight) مشخص و قابل استناد
- هزینه بیمه (Insurance) مشخص (یا اعلام وضعیت بیمه)
- سایر هزینههای مرتبط (در صورت وجود) شفاف و قابل ارائه
۵) مجوزها و الزامات قانونی
- بررسی مشمول بودن کالا برای مجوزهای سازمانهای همجوار (استاندارد، بهداشت، قرنطینه، انرژی اتمی و…)
- اخذ /آمادهسازی مجوزها قبل از ثبت نهایی (برای جلوگیری از توقف پرونده)
- بررسی ممنوعیتها /محدودیتها (کالای ممنوع، مشروط، نیازمند ثبت سفارش و…)
۶) کنترل نهایی قبل از ارسال
- عدم تناقض بین فاکتور، پکینگ، بارنامه و اطلاعات اظهارنامه
- فایلهای اسکن شده خوانا و درست (نامگذاری مرتب و بدون نقص)
- مرور نهایی کد تعرفه، شرح کالا و ارزش (۳ مورد پرریسک)
- آماده بودن اطلاعات برای دریافت شماره کوتاژ و پیگیری
نحوه محاسبات اظهارنامه گمرکی
محاسبات گمرکی بر اساس ارزش گمرکی کالا انجام میشود. ارزش گمرکی شامل:
- بهای کالا
- هزینه حمل
- هزینه بیمه
- سایر هزینههای قابل قبول
فرمول ارزش گمرکی:
ارزش گمرکی = بهای کالا + هزینه حمل + بیمه
پس از تعیین ارزش گمرکی، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و مالیات بر ارزش افزوده بر اساس تعرفههای مصوب محاسبه میشود.
چکلیست بعد از ثبت اظهارنامه گمرکی
داشتن چک لیست زیر به شما کمک می کند، تا به راحتی بتوانید اظهارنامه گمرکی پیگیری کنید.
۱) کنترل ثبت و اطلاعات کلیدی
- دریافت و یادداشت شماره کوتاژ (شناسه اصلی پرونده)
- بررسی نهایی اطلاعات ثبتشده (شرح کالا، کد تعرفه، تعداد، وزن، ارزش، کشور مبدا)
- اطمینان از بارگذاری صحیح و خوانای همه پیوستها (فاکتور، پکینگلیست، بارنامه، مجوزها)
۲) پیگیری وضعیت در سامانه
- بررسی اینکه پرونده در چه مرحلهای است (بررسی اسناد/ارزیابی/محاسبات/پرداخت/صدور پروانه)
- مشاهده و ثبت مسیر ارزیابی (سبز/زرد/قرمز)
- کنترل پیامها/اعلانهای سامانه برای نقص مدارک یا درخواست توضیح
۳) آمادهسازی برای ارزیابی
- اگر مسیر زرد: آماده کردن مدارک تکمیلی و رفع ابهامهای احتمالی (شرح کالا، ارزش، مجوزها)
- اگر مسیر قرمز: هماهنگی برای ارزیابی فیزیکی (دسترسی به کالا، بستهبندی، نمونهبرداری احتمالی)
- تطبیق مجدد وزن/تعداد با اسناد و وضعیت واقعی کالا (برای جلوگیری از مغایرت در ارزیابی)
۴) محاسبات و پرداختها
- بررسی ریز محاسبات حقوق و عوارض (حقوق گمرکی، سود بازرگانی، مالیات، عوارض خاص)
- پرداخت بهموقع از درگاههای تعیینشده و نگهداری رسید/کد پیگیری پرداخت
- اطمینان از ثبت موفق پرداخت در سامانه (گاهی با تأخیر نمایش داده میشود)
۵) اصلاحات احتمالی (اگر لازم شد)
- در صورت نیاز، انجام اصلاح/تکمیل اظهارنامه طبق نظر کارشناس (بدون تغییرات بیدلیل)
- بارگذاری مدارک تکمیلی در صورت درخواست (کاتالوگ، پیشفاکتور، قرارداد، سوابق خرید، بیمه و…)
۶) مرحله نهایی ترخیص
- پیگیری تا صدور پروانه/مجوز ترخیص
- هماهنگی برای خروج کالا از انبار/محوطه گمرکی (نوبتدهی، انبارداری، بارگیری)
- دریافت و آرشیو مدارک نهایی پرونده (برای حسابداری/مالیات/پیگیریهای بعدی)
انواع اظهارنامه گمرکی
اظهارنامههای گمرکی بر اساس نوع عملیات به چند دسته تقسیم میشوند:
- اظهارنامه واردات قطعی
- اظهارنامه صادرات قطعی
- اظهارنامه ترانزیت
- اظهارنامه ورود موقت
- اظهارنامه مرجوعی
انتخاب نوع صحیح اظهارنامه نقش مهمی در تعیین مسیر ارزیابی و سرعت ترخیص کالا دارد.
| نوع اظهارنامه گمرکی | کُد / رویه گمرکی | توضیح کاربردی |
|---|---|---|
| اظهارنامه واردات قطعی | ۴۰ | برای واردات نهایی کالا به کشور با پرداخت کامل حقوق و عوارض |
| اظهارنامه صادرات قطعی | ۱۰ | برای صادرات نهایی کالا از کشور بدون بازگشت |
| اظهارنامه ترانزیت خارجی | ۸۰ | عبور کالا از خاک ایران به مقصد کشور ثالث |
| اظهارنامه ترانزیت داخلی | ۸۱ | انتقال کالا از یک گمرک داخلی به گمرک داخلی دیگر |
| اظهارنامه ورود موقت | ۵۱ | ورود موقت کالا با تعهد خروج مجدد (مثلاً ماشینآلات پروژهای) |
| اظهارنامه صدور موقت | ۲۳ | خروج موقت کالا از کشور با تعهد ورود مجدد (مثلاً برای تعمیر) |
| اظهارنامه مرجوعی (واردات مرجوعی) | ۴۱ | بازگرداندن کالای وارداتی به خارج از کشور |
| اظهارنامه مرجوعی (صادرات مرجوعی) | ۱۱ | بازگشت کالای صادراتی به کشور |
| اظهارنامه عبور مستقیم (ترانزیت مستقیم) | ۸۲ | عبور کالا بدون توقف یا تخلیه در داخل کشور |
| اظهارنامه کالای همراه مسافر | ۹۰ | برای کالاهای همراه مسافر با ضوابط خاص |
| اظهارنامه پستی | ۹۱ | برای کالاهای ارسالشده از طریق پست بینالمللی |
| اظهارنامه مناطق آزاد به داخل کشور | ۴۲ | ورود کالا از مناطق آزاد به سرزمین اصلی |
| اظهارنامه ورود کالا به مناطق آزاد | ۷۱ | انتقال کالا از سرزمین اصلی به مناطق آزاد |
| اظهارنامه کالای متروکه | ۹۵ | برای کالاهایی که در مهلت مقرر ترخیص نشدهاند |
| اظهارنامه ضبطی / متروکه قطعی | ۹۶ | کالاهایی که طبق مقررات ضبط یا تعیین تکلیف میشوند |
انتخاب کُد اظهارنامه اشتباه میتواند باعث توقف پرونده، اصلاح اظهارنامه یا حتی تغییر میزان عوارض شود.
سامانه اظهارنامه گمرکی
در ایران، ثبت و ارسال اظهارنامه گمرکی بهصورت غیرحضوری و از طریق سامانه EPL انجام میشود. در این سامانه، اظهارکننده (صاحب کالا یا ترخیصکار) اطلاعات اصلی پرونده را وارد میکند؛ از جمله مشخصات اظهارکننده، اطلاعات کالا، کد تعرفه، ارزش، وزن، تعداد، کشور مبدا و اسناد پیوست.
مهمترین امکانات سامانه EPL عبارتاند از:
- ثبت و ارسال الکترونیکی اظهارنامه و دریافت شماره/کدهای پیگیری
- بارگذاری و مدیریت اسناد (مثل فاکتور، پکینگلیست، بارنامه و مجوزها)
- محاسبه سیستمی حقوق و عوارض بر اساس اطلاعات ثبتشده و تعرفهها
- پیگیری وضعیت پرونده و مشاهده مراحل رسیدگی (بررسی اسناد، ارزیابی، پرداخت، صدور مجوز)
- کاهش خطا و مراجعات حضوری با یکپارچهسازی فرآیندها و شفاف شدن روند کار
بهطور کلی، استفاده درست از EPL باعث میشود فرآیند اظهار و ترخیص سریعتر، قابل پیگیریتر و کمهزینهتر انجام شود.
استعلام اظهارنامه گمرکی
پس از ثبت نهایی اظهارنامه و صدور شماره کوتاژ، امکان پیگیری وضعیت پرونده به صورت آنلاین فراهم میشود. برای استعلام، معمولاً کافی است وارد سامانه گمرک (EPL) یا بخشهای مرتبط با « پیگیری/استعلام » شوید و شماره کوتاژ (و در برخی موارد اطلاعات تکمیلی مثل کد ملی/شناسه ملی یا کد رهگیری) را وارد کنید.
با استعلام اظهارنامه میتوانید بهصورت دقیق متوجه شوید، پرونده در کدام مرحله قرار دارد، مثل:
- بررسی اسناد و کنترل مدارک
- تعیین مسیر ارزیابی (سبز/ زرد/ قرمز)
- ارزیابی و کارشناسی (در صورت نیاز)
- محاسبه و پرداخت حقوق و عوارض
- صدور مجوز/ پروانه و آمادهسازی برای ترخیص
نکته مهم این است که شماره کوتاژ شناسه اصلی پرونده است؛ بنابراین نگهداری صحیح آن، برای پیگیریهای بعدی (تا زمان ترخیص نهایی) ضروری است.
شماره کوتاژ اظهارنامه گمرکی چیست؟
شماره کوتاژ، شمارهای یکتا است که پس از ثبت نهایی اظهارنامه توسط سامانه گمرک صادر میشود. این شماره شناسه اصلی پرونده گمرکی بوده و برای پیگیری، استعلام و انجام مراحل بعدی ترخیص ضروری است.
اشتباهات رایج در تنظیم اظهارنامه گمرکی
در تنظیم اظهارنامه، چند خطای پرتکرار وجود دارد، که معمولاً باعث توقف پرونده، اصلاح اظهارنامه، جریمه یا طولانی شدن ترخیص میشود:
- انتخاب اشتباه کد تعرفه (HS Code): اگر کد تعرفه درست نباشد، ممکن است میزان حقوق و عوارض اشتباه محاسبه شود، یا کالا مشمول مجوزها /محدودیتهای دیگری شود. نتیجهاش معمولاً اصلاح اظهارنامه و ارجاع به کارشناس است.
- مغایرت وزن یا تعداد کالا با اسناد: اختلاف بین وزن/ تعداد ثبتشده در اظهارنامه با پکینگلیست، بارنامه یا نتیجه ارزیابی فیزیکی، حساسیت گمرک را بالا میبرد و میتواند مسیر ارزیابی را سختتر کند.
- اعلام ارزش غیر واقعی کالا: کماظهاری یا بیشاظهاری ارزش میتواند منجر به بررسی ارزش، درخواست مدارک تکمیلی، اصلاح ارزش و در مواردی جریمه شود.
- نقص در اسناد و مدارک: بارگذاری ناقص یا اشتباه اسناد (فاکتور، پکینگلیست، مجوزها، گواهی مبدأ و…) باعث توقف پرونده و ایجاد رفت و برگشتهای اداری میشود. پس قبل از ثبت نهایی، تطابق اسناد را یکبار دقیق کنترل کنید.
مدارک مورد نیاز اظهار کالا در گمرک
- کارت بازرگانی معتبر صاحب کالا
- مدارک هویتی صاحب کالا (کد ملی / شناسه ملی و آگهی ثبت شرکت برای اشخاص حقوقی)
- وکالتنامه یا معرفینامه رسمی (در صورت اقدام توسط ترخیصکار)
- فاکتور فروش (Invoice)
- لیست بستهبندی (Packing List)
- بارنامه حمل (دریایی، هوایی، زمینی یا ریلی)
- قبض انبار یا رسید انبار گمرکی
- گواهی مبدا (در صورت نیاز)
- بیمهنامه حمل (در صورت بیمه بودن کالا)
- ثبت سفارش معتبر (برای واردات تجاری)
- مجوزهای قانونی مرتبط با کالا (استاندارد، بهداشت، قرنطینه، غذا و دارو و … در صورت مشمول بودن)
- مدارک مربوط به ارزش کالا (قرارداد، پیشفاکتور، سوابق خرید در صورت درخواست گمرک)
- کاتالوگ، بروشور یا مشخصات فنی کالا
فیلد های مهم اظهار نامه
| فیلد مهم در اظهارنامه | چه چیزی باید وارد شود؟ | اشتباه رایج | نکته اصلاحی/کنترلی |
|---|---|---|---|
| نوع اظهارنامه / رویه گمرکی | واردات قطعی، صادرات قطعی، ترانزیت، ورود موقت، مرجوعی و… | انتخاب رویه اشتباه | قبل از ثبت، رویه را با هدف عملیات و مدارک تطبیق دهید |
| مشخصات اظهارکننده | نام/شناسه ملی یا کد ملی، اطلاعات کارت بازرگانی، نشانی | مغایرت با کارت بازرگانی یا اسناد | اطلاعات را دقیقاً مطابق کارت بازرگانی وارد کنید |
| مشخصات صاحب کالا | اطلاعات مالک کالا (حقوقی/حقیقی) | ثبت اشتباه مالک یا نماینده | نقشها (صاحب کالا/نماینده) را درست انتخاب کنید |
| گمرک مقصد/محل اظهار | گمرک اجرایی مربوط به ترخیص | انتخاب گمرک نامرتبط | با محل ورود/انبار و مسیر حمل تطبیق دهید |
| شماره و تاریخ اسناد | شماره/تاریخ فاکتور، بارنامه، پکینگلیست و… | جاافتادگی یا اشتباه تایپی | همه شمارهها را از روی سند کپی و دوباره کنترل کنید |
| شرح کالا | شرح دقیق و فنی (مدل، جنس، کاربرد، برند در صورت نیاز) | شرح کلی مثل “قطعات” یا “لوازم” | شرح را طوری بنویسید که با HS و مجوزها همخوان باشد |
| کد تعرفه (HS Code) | کد ۸ رقمی/تعرفه مربوط به کالا | انتخاب HS نزدیک ولی نادرست | از کاتالوگ/مشخصات فنی برای تطبیق HS استفاده کنید |
| تعداد و واحد سنجش | تعداد + واحد (عدد، کیلو، متر، ست…) | واحد اشتباه یا عدم تطابق با اسناد | واحد را با فاکتور/پکینگلیست یکسان کنید |
| وزن خالص | وزن خود کالا بدون بستهبندی | درج وزن تقریبی | دقیقاً طبق پکینگلیست/وزنکشی ثبت شود |
| وزن ناخالص | وزن کالا با بستهبندی | عدم تطابق با بارنامه | وزن ناخالص را با بارنامه و پکینگلیست چک کنید |
| نوع و تعداد بستهبندی | کارتن/پالت/بشکه… + تعداد بستهها | اختلاف با پکینگلیست | تعداد بستهها باید دقیقاً برابر پکینگ باشد |
| کشور مبدأ | کشور تولید کالا | اشتباه گرفتن با کشور خرید | مبدأ = کشور تولید (نه الزاماً کشور فروشنده) |
| کشور خرید/مبدأ حمل | کشوری که از آن خرید انجام شده یا ارسال شده | یکساننویسی بدون دقت | کشور خرید را از فاکتور، و کشور مبدأ را از گواهی/اسناد مشخص کنید |
| ارزش کالا (FOB/CFR/CIF) | ارزش طبق فاکتور و شرایط معامله | کماظهاری/بیشاظهاری یا درج بدون مبنا | ارزش باید قابل دفاع و مستند به فاکتور باشد |
| هزینه حمل (Freight) | مبلغ حمل طبق سند حمل/قرارداد | جا انداختن هزینه حمل | اگر جداگانه است، حتماً درج و مستند شود |
| بیمه (Insurance) | مبلغ بیمه یا وضعیت بیمه | خالی گذاشتن بدون توضیح | اگر بیمه ندارید/شامل است، مطابق رویه درج کنید |
| مجوزها و پیوستها | مجوزهای استاندارد/بهداشت/قرنطینه… و اسناد پیوست | بارگذاری ناقص یا ناخوانا | فایلها را خوانا، کامل و با نامگذاری مرتب بارگذاری کنید |
| شرایط تحویل (اینکوترمز) | EXW/FOB/CFR/CIF و… | درج اشتباه باعث خطای ارزشگذاری | اینکوترمز را از قرارداد/فاکتور دقیق بردارید |
| شماره کوتاژ | شناسه یکتای پرونده بعد از ثبت نهایی | گم کردن یا ثبت اشتباه در مکاتبات | کوتاژ را ذخیره و در همه پیگیریها از آن استفاده کنید |
واژهنامه کوتاه اصطلاحات مرتبط با اظهارنامه گمرکی
- اظهارنامه گمرکی: سند رسمی اعلام مشخصات کالا به گمرک برای انجام تشریفات واردات/صادرات.
- کد تعرفه (HS Code): کد طبقهبندی کالا برای تعیین مقررات، مجوزها و میزان حقوق و عوارض.
- رویه گمرکی: نوع عملیات گمرکی مثل واردات قطعی، صادرات قطعی، ترانزیت، ورود موقت و… .
- ارزش گمرکی: مبنای محاسبه حقوق و عوارض که معمولاً از ارزش کالا بهاضافه حمل و بیمه تشکیل میشود.
- مالیات بر ارزش افزوده (VAT): مالیاتی که در واردات روی مبنای مشخصی محاسبه و دریافت میشود.
- مسیر سبز/زرد/قرمز: مسیر ارزیابی گمرک؛ سبز سادهتر، زرد کنترل اسناد، قرمز ارزیابی دقیقتر و گاهی فیزیکی.
- کوتاژ: شماره یکتای پرونده که بعد از ثبت نهایی اظهارنامه صادر میشود و برای پیگیری ضروری است.
- پروانه گمرکی: سند نهایی گمرک پس از انجام مراحل و پرداختها که مبنای ترخیص/خروج کالا است.
- اینکوترمز (Incoterms): قواعد بینالمللی تعیین مسئولیت هزینهها و ریسکها در حمل (مثل FOB، CIF و…).
سوالات متداول درباره اظهارنامه گمرکی
در اغلب واردات و صادرات تجاری بله؛ اما برخی رویهها و شرایط خاص (مثل کالاهای همراه مسافر یا برخی معافیتها) قواعد جداگانه دارند.
ممکن است پرونده برای اصلاح ارجاع شود، میزان عوارض تغییر کند یا کالا مشمول مجوز/محدودیت دیگری شود و روند ترخیص طولانیتر شود.
بعد از ثبت و بررسی اولیه، مسیر ارزیابی در سامانه نمایش داده میشود و از همانجا میتوانید مرحله پرونده را پیگیری کنید.
معمولاً بعد از ثبت نهایی اظهارنامه و پذیرش آن در سامانه، شماره کوتاژ بهعنوان شناسه پرونده ایجاد میشود.
شرح کالا، کد تعرفه و ارزش کالا معمولاً حساسترین بخشها هستند چون مستقیم روی مجوزها و محاسبات اثر میگذارند.
مغایرت وزن/تعداد میتواند باعث توقف پرونده، درخواست توضیح، اصلاح اسناد یا ارزیابی دقیقتر شود.
معمولاً فاکتور، قرارداد، سوابق خرید، لیست قیمت سازنده، کاتالوگ و مدارک حمل میتواند برای اثبات ارزش درخواست شود.
اگر مدارک کامل باشد، ثبت اولیه میتواند سریع انجام شود؛ اما زمان نهاییشدن پرونده به مسیر ارزیابی، مجوزها و تکمیل پرداختها وابسته است.
در سامانه معمولاً پیام یا وضعیت پرونده مشخص میکند نقص مربوط به کدام بخش است (مدرک، تعرفه، ارزش، مجوز و…).
تفاوت اصلی در رویه، نوع کنترلها، اسناد و بعضی محاسبات و تعهدات است؛ اما ساختار کلی اعلام مشخصات کالا مشابه است.
